Gelişim Geriliği mi Otizm mi? Erken Dönemde Ayırt Etmek Neden Zor?

Bebeklik ve erken çocukluk döneminde gelişimsel gecikmeler fark edildiğinde, ilk akla gelen tanılardan biri “gelişim geriliği” olur. Ancak bazı durumlarda bu belirtiler, otizm spektrum bozukluğunun erken sinyalleri olabilir. Peki bu iki durumu ayırt etmek neden bu kadar zor?

Gelişim geriliği, çocuğun motor, dil, sosyal ya da bilişsel alanlarda yaşına uygun becerileri edinememesi durumudur. Bu gerilik bazen geçici olabilirken, bazen daha kalıcı bir durumun göstergesi olabilir. Otizmde ise en belirgin fark sosyal iletişimdeki güçlük ve tekrarlayıcı davranışlardır.

Erken dönemde her iki durumda da çocuklar geç konuşabilir, göz teması kurmayabilir veya yaşıtlarıyla oyun başlatmakta zorlanabilir. Bu belirtiler, hem gelişim geriliğinde hem de otizmde görülebileceği için net bir ayrım yapmak her zaman kolay değildir.

Ancak bazı ipuçları ayırt edici olabilir: Otizmde göz teması kurmama daha belirgindir, sosyal etkileşime ilgi genellikle azdır ve tekrarlayan davranışlar daha sık görülür. Gelişim geriliği olan çocuklarda ise sosyal etkileşim isteği olabilir ama becerisel olarak yetersizlik görülebilir.

Erken tanı sürecinde uzman değerlendirmeleri, gelişim testleri ve aile gözlemleri birlikte ele alınmalıdır. Çünkü doğru tanı, çocuğun alacağı desteği ve ilerleyeceği yolu doğrudan etkiler.

Unutulmamalıdır ki her çocuk farklıdır. Önemli olan etiket değil, ihtiyaçtır.

Ferhan Hulusi Şahin 
Özel Eğitim Öğretmeni